Author: Dan Theertham

สถาบันนานาชาติเพื่อการวิจัยโรคมะเร็ง หรือ The International Agency for Research on Cancer (IARC) เปิดเผยว่าเมื่อปีที่แล้วหรือปี 2563 การดื่มแอลกอฮอล์เป็นสาเหตุของการเป็นมะเร็งทั่วโลกมากกว่า 741,300 เคส โดยผู้ป่วยโรคมะเร็งรายใหม่แบ่งเป็นผู้ชาย 568,700 คน หรือร้อยละ 76.72 เป็นผู้หญิง 172,600 คน หรือร้อยละ 23.28

วันอาทิตย์ที่ 28 พฤศจิกายน 2564 นี้ถูกกำหนดให้เป็นวันเลือกตั้ง อบต. โดยเป็นการเลือกนายกองค์การบริหารส่วนตำบล (นายก อบต.) และสมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนตำบล (ส.อบต.) ทั้งนี้จะมีการเลือกตั้งใน 76 จังหวัดทั่วประเทศ (ไม่รวมกรุงเทพมหานค)

องค์การบริหารส่วนตำบล : เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีความสำคัญต่อท้องถิ่นเป็นอย่างมาก มีขนาดเล็กและอยู่ใกล้ชิดกับประชาชนมากที่สุด โดยเฉพาะประชาชนในพื้นที่ชนบท ซึ่งจัดตั้งโดยประกาศกระทรวงมหาดไทย เพื่อดูแลและจัดทำบริการสาธารณะแก่ประชาชนในหมู่บ้าน ตำบล มีฐานะเป็นนิติบุคคล ในปัจจุบันมีองค์การบริหารส่วนตำบล หรือ อบต. จำนวน 5,300 แห่ง (ข้อมูล ณ วันที่ 9 กันยายน 2563)

จำนวนสมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนตำบลและนายกองค์การบริหารส่วนตำบล : สภาองค์การบริหารส่วนตำบล ประกอบด้วยสมาชิกที่มาจากการเลือกตั้งโดยตรงของประชาชน เขตเลือกตั้งละ 1 คน โดยกำหนดเขตหมู่บ้านเป็นเขตเลือกตั้ง อายุของสภาองค์การบริหารส่วนตำบล มีกำหนดคราวละ 4 ปี นับแต่วันเลือกตั้ง และจะดำรงตำแหน่งติดต่อกันเกิน 2 วาระไม่ได้ ในกรณีดำรงตำแหน่งไม่ครบ 4 ปี ก็ให้ถือว่าเป็น 1 วาระและเมื่อได้ดำรงตำแหน่ง 2 วาระ ติดต่อกันแล้วจะดำรงตำแหน่งได้อีกเมื่อพ้นระยะเวลา 4 ปีนับแต่วันพ้นตำแหน่ง

ในวันเลือกตั้งนี้ อบต. นี้มีแนวทางปฏิบัติที่เกี่ยวกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์คือ ห้ามขาย จําหน่าย จ่ายแจก หรือจัดเลี้ยงสุราทุกชนิด ตั้งแต่ 18.00 น. ของวันเสาร์ที่ 27 ถึง 18.00 น. วันอาทิตย์ที่ 28 พฤศจิกายน 2564

มาตรา 123 ของพระราชบัญญัติการเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น พ.ศ. 2562 กำหนดว่า “ผู้ใดขาย จำหน่าย จ่ายแจก หรือจัดเลี้ยงสุราทุกชนิด ในเขตเลือกตั้งในระหว่างเวลา 18.00 นาฬิกาของวันก่อนวันเลือกตั้งหนึ่งวัน จนถึงเวลา 18.00 นาฬิกาของวันเลือกตั้ง ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหกเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ”

ทั้งนี้พระราชบัญญัตินี้ให้คำนิยามของ “เขตเลือกตั้ง” ว่าหมายถึง “ท้องที่ที่กำหนดเป็นเขตเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น”

(ขอขอบคุณข้อมูลจากสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง, https://www.ect.go.th/ect_th/news_page.php?nid=11588&filename=)

ลอยกระทงเป็นประเพณีของประเทศต่างๆ ในเอเชียอาคเนย์ซึ่งรวมถึงประเทศไทย สำหรับประเทศไทยนิยมจัดงานลอยกระทงหลังวันออกพรรษาประมาณ 1 เดือนประมาณกลางเดือน 11 หรือกลางเดือน 12 เพราะเป็นช่วงที่มีระดับน้ำขึ้นสูงสุดในรอบปีทางจันทรคติ ประกอบกับช่วงเวลานี้เป็นช่วงที่เว้นว่างจากการทำนา เนื่องจากรอข้าวออกรวงและสภาพอากาศทั่วไปปลอดโปร่งแจ่มใส

ความเชื่อของงานลอยกระทงเพื่อเป็นการบูชาและขอขมาโทษพระแม่คงคา นอกจากนี้มีความเชื่อว่าเพื่อบูชาพระอุปคุตต์ซึ่งท่านบําเพ็ญบริกรรมคาถาอยู่ในท้องทะเลลึก รวมถึงความเชื่อว่าเป็นการลอยทุกข์โศกโรคภัย นอกจากนี้แต่ละพื้นที่จะมีความเชื่อเรื่องอื่นๆ ประกอบด้วย เช่นในวันลอยกระทงชาวลานนามีจุดประทีปรอบวัด หรือรอบบ้านเพื่อบูชาพระพุทธเจ้า

ในวันลอยกระทงจะเป็นวันขึ้น 15 ค่ำ หรือวันเพ็ญเดือนยี่ซึ่งเป็นวันพระ ชาวลานนาเรียกว่า “ยี่เป็ง” ในวันนี้ชาวลานนาจะเข้าวัดทำบุญตักบาตร ฟังธรรม ประดับบ้านและไร่นาด้วยโคมสีสันสดใส ปล่อยโคม และจุปประทีป สำหรับจังหวัดตากตอนหัวค่ำจะมีการทอดผ้าป่าน้ำเพื่ออุทิศส่วนกุศลให้ญาติผู้ล่วงลับและพระแม่คงคาด้วย

การจัดงานลอยกระทงปลอดเหล้า

หลายพื้นที่นิยมจัดงานวันลอยกระทงอย่างยิ่งใหญ่จนลืมเอกลักษณ์หรือรากของวัฒนธรรม ทำให้การจัดงานเน้นงานรื่นเริง สนุกสนานและมีลานเบียร์จำนวนมาก นำมาซึ่งการชกต้อย ผู้สูงอายุ ผู้หญิงและเด็กไม่กล้ามาเที่ยวงานเพราะกังวลเรื่องความปลอดภัย รวมถึงมีอุบัติเหตุเกิดขึ้นจำนวนมาก

ปัญหาดังกล่าวทำให้หลายพื้นที่พยายามเปลี่ยนรูปแบบการจัดงานลอยกระทงให้เป็นงานกระทงปลอดเหล้า เช่น 1) งานประเพณียี่เป็ง เทศบาลนครเชียงใหม่ 2) กระทงสายพันดวง จังหวัดตาก และ 3) งานเผาเทียนเล่นไฟ จังหวัดสุโขทัย ด้วยการรณรงค์ไม่ดื่ม ไม่ขายเหล้าในงานลอยกระทง รวมถึงร่วมมือกับหน่วยงานต่างๆ เพื่อการบังคับใช้พระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พ.ศ. 2551 โดยมาตรา 31 ระบุว่าห้ามไม่ให้ผู้ใดบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในสถานที่เช่น วัด สถานที่ราชการ และสวนสาธารณะ เป็นต้น ซึ่งสถานที่เหล้านี้มักเป็นสถานที่จัดงานลอยกระทง

จังหวัดตากจัดงานลอยกระทงปลอดเหล้ามากว่า 10 ปี โดยพบว่า ประชาชนพึงพอใจต่อการรณรงค์และห้ามจำหน่ายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในบริเวณการจัดงานมากขึ้นทุกปี เช่นปี 2557 ประชาชนร้อยละ 89.10 มีความพึงพอใจระดับมาก ปี 2558 ร้อยละ 91.32 และปี 2561 ร้อยละ 100 นอกจากนี้การจัดงานลอยกระทงปลอดเหล้ายังส่งผลให้เกิดบรรยากาศการท่องเที่ยวแบบครอบครัว โดยผู้สูงอายุ ผู้หญิงและเด็กมีโอกาสเที่ยวงานลอยกระทงมากขึ้น รวมถึงทำให้อุบัติเหตุ และการทะเลาะวิวาทลดลง รวมถึงยังทำให้ประชาชนเรียนรู้ว่าไม่ควรดื่ม ไม่ควรสูบในพื้นที่สาธารณะและในเทศกาลต่างๆ ส่งผลให้การดื่มเหล้าในงานกาชาดลดลงด้วย เทศบาลเมืองตากซึ่งเป็นเจ้าภาพในการจัดงานลอยกระทงสายใช้งบประมาณในการจัดงานลดลงเพราะได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานต่างๆ มากขึ้น ลดทรัพยากรในการจัดงานโดยเฉพาะกำลังพลของเจ้าหน้าที่ในการดูแลความสงบเรียบร้อยภายในงาน และช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจ เพราะในงานลอยกระทงสายปลอดเหล้าได้เปลี่ยนลานเบียร์เป็นครัวกระทงสายแล้วส่งเสริมให้คนในชุมชนมาขายสินค้ามากขึ้น มีการจำหน่ายสินค้า OTOP นอกจากนี้การจัดงานลอยกระทงสายปลอดเหล้ายังทำให้มีนักท่องเที่ยวเพิ่มมากขึ้นทำให้ชุมชนมีรายได้มากขึ้น

ความท้าทายของลอยกระทงปี 2566

สำหรับลอยกระทงปี 2564 ตรงกับวันที่ 19 พฤศจิกายน กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรมกำหนดให้พื้นที่ต่างๆ จัดงานภายใต้แนวคิด “ลอยกระทงวิถีใหม่ สืบสานวัฒนธรรมไทย” โดยมีนิยามและแนวทางปฏิบัติ อาทิเช่น

ลอยกระทงวิถีใหม่ หมายถึง การดำเนินการจัดงานตามมาตรการป้องกันและควบคุมการแพร่ระบาดของโรคโควิด 2019 ของกระทรวงสาธารณสุขและกระทรวงวัฒนธรรม ขณะเดียวกันก็คำนึกงถึงมาตรการรักษาความปลอดภัยในช่วงประเพณีลอยกระทง และการบังคับใช้อย่างเคร่งครัดรวมถึงการรักษาความปลอดภัยในด้านอื่นๆ ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรมแนะนำการจัดงานโดยให้มีการรณรงค์ลอยกระทงปลอดเหล้า ด้วยการงดจำหน่ายสุราหรือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในบริงานหรือใกล้เคียง

สืบสานวัฒนธรรมไทย หมายถึง การอนุรักษ์ สืบสานและส่งเสริมประเพณีลอยกระทงที่ทรงคุณค่า สาระอันดีงามและการปฏิบัติตามแบบของประเพณีวัฒนธรรมที่เหมาะสม ซึ่งสะท้อนถึงการแสดงออกที่งดงาม อ่อนโยน เอื้ออาทร มีน้ำใจไมตรีให้แก่กันและกัน และบรรยากาศแห่งการแสดงความกตัญญูต่อ “น้ำ” และการแสดออกต่อพระพุทธศาสนา ต่อพระแม่คงคา แม่น้ำ ลำคลอง ส่งเสริมคุณค่าต่อครอบครัว ต่อชุมชน ต่อสังคม โดยการใช้วัสดุจากธรรมชาติมาประดิษฐ์กระทง ซึ่งง่ายต่อการย่อยสลายและเป็นมิตรต่อแม่น้ำลำคลอง ลดการใช้โฟม เพื่อดำรงประเพณีลอยกระทงซึ่งมีเอกลักษณ์ที่ชัดเจนทางวัฒนธรรมของประเทศไทยต่อไป

จากนโยบายการจัดงานลอยกระทงของกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม ดังกล่าวทำให้หลายพื้นที่ปรับรูปแบบการจัดงานเช่น งานประเพณีลอยกระทงสายไหลประทีป 1,000 ดวง จังหวัดตากซึ่งจัดระหว่างวันที่ 18-19 พฤศจิกายนมีการลดกิจกรรมเสี่ยงต่างๆ ให้เหลือกิจกรรมที่สำคัญเช่น ลานภูมิปัญญากระทงสาย พิธีขอขมาพระแม่คงคา การลอยกระทงสาย สำหรับนักท่องเที่ยวมีมาตรการเฝ้าระวังการแพร่ระบาดของโรคโควิดเช่นวัดอุณหภูมิและล้างมือด้วยเจลแอลกอฮอล์ก่อนเข้างาน ต้องสวมหน้ากากอนามัยตลอดเวลา และเว้นระยะห้างตลอดเวลาที่อยู่ในงาน

ทั้งนี้สำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า ขอสนับสนุนการจัดงานลอยกระทงปลอดเหล้าในรูปแบบลอยกระทงวิถีใหม่ และสืบสานวัฒนธรรมไทย ดังที่ได้สนับสนุนให้มีการจัดงานลอยกระทงปลอดเหล้าและเพิ่มพื้นที่สร้างสรรค์ในการจัดงานมาตั้งแต่ พ.ศ. 2553 จนทำให้มีนโยบายการจัดงานลอยกระทงปลอดเหล้าในพื้นที่ต่างๆ เช่น 1) ยี่เป็งจังหวัดเชียงใหม่ 2) เทศบาลเมืองน่าน 3) เทศบาลเมืองตาก 4) เทศบาลเมืองอุตรดิตถ์ 5) เทศบาลนครอุดรธานี 6) เทศบาลนครสกลนคร 7) เทศบาลเมืองร้อยเอ็ด 8) องค์การบริหารส่วนจังหวัดสมุทราสงคราม และ 9) เทศบาลตำบลบ้านม่วง จังหวัดราชบุรี เป็นต้น

ทรัพยากรมนุษย์ (Human Capital) คือทรัพยากรที่มีคุณค่าที่สามารถสร้างคุณค่าให้กับตนเองและสังคม แต่เยาวชนจำนวนมากได้รับผลกระทบจากการดื่มเหล้าทำให้สูญเสียศักยภาพในการพัฒนาตนเอง นอกจากนี้มีการคาดการณ์ว่า ในยุคโควิดนี้จะมีเยาวชนดื่มเหล้ามากขึ้น

การสำรวจของสำนักงานสถิติแห่งชาติ (2562, น.31) ปี 2560 พบว่าผู้ที่ดื่มเหล้าที่เป็นเยาวชนหรือผู้มีอายุ 15 –  24 ปีจำนวน 2,282,522 คน นอกจากนี้มีการคาดการณ์ว่าในยุคโควิดนี้จะมีเยาวชนดื่มเหล้ามากขึ้นเพราะระหว่างการแพร่ระบาดของโรคโควิดเยาวชนมีเวลาดูทีวีและเล่นโซเชียลมีเดียเพิ่มมากขึ้น 50% ซึ่งเยาวชนอาจหลงเชื่อกลยุทธ์ทางการตลาด เยาวชนยังได้เห็นผู้ปกครองดื่มมากขึ้นซึ่งทำให้เกิดความเคยชินและลอกเลียนแบบพฤติกรรม ทั้งนี้อาจทำให้เด็กและเยาวชนกลายเป็นผู้ติดเหล้าในอนาคต (Organization for Economic Co-operation and Development, 2021, p.8)

เยาวชนที่ดื่มเหล้ามีแนวโน้มที่จะพบกับเหตุการณ์ต่างๆ ดังนี้ (Centers for Disease Control and Prevention of USA, 2020)

1. มีปัญหาในการเรียน เช่น ขาดเรียนบ่อย ผลการเรียนไม่ดี

2. มีปัญหาด้านการเข้าสังคม เช่น ต่อต้านสังคม หรือไม่มีส่วนร่วมกับกิจกรรมที่ควรทำ

3. มีปัญหาด้านกฎหมาย เช่น ถูกจับเพราะเมาแล้วขับ ทะเลาะวิวาท

4. มีปัญหาด้านสุขภาพ เช่น การเมาค้าง การป่วย

5. มีปัญหาด้านเพศ เช่น ไม่มีความต้องการ ไม่ได้ป้องกัน หรือท้องโดยไม่ได้ตั้งใจ

6. พัฒนาการของร่างกายและพัฒนาการด้านสมองหยุดหรือช้าลง

7. มีปัญหาด้านความจำ

8. นำไปสู่การใช้ความรุนแรงทั้งทางร่างกายและทางเพศ

9. เพิ่มความเสี่ยงที่จะฆ่าตัวตายและการฆาตกรรม

10. อุบัติเหตุที่เกี่ยวกับรถ เช่น รถชน รถแฉลบ รถล้ม

11. นำไปสู่การใช้สารเสพติดต่างๆ

12. นำไปสู่การติดสุรา

          เพื่อปกป้องเยาวชนจากผลกระทบดังกล่าว Centers for Disease Control and Prevention of USA (2020) เสนอให้ภาครัฐกำหนดนโยบายขึ้นภาษีเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ กำหนดให้ผู้จำหน่ายต้องรับผิดชอบที่ทำให้ผู้บริโภคเมา และควบคุมปริมาณการจำหน่าย นอกจากนี้ Division of Population Health of Centers for Disease Control and Prevention of USA (2020) สนับสนุนให้เพิ่มอายุขั้นต่ำในการดื่มให้เป็น 21 ปี โดยพบว่ามลรัฐต่างๆ ในประเทศสหรัฐอเมริกาที่กำหนดอายุการดื่มขั้นต่ำที่ 21 ปีทำให้อุบัติเหตุทางถนนลดลงร้อยละ 16 นอกจากนี้ยังทำให้จำนวนเยาวชนดื่มลดลง โดยในภาพรวมของทุกมลรัฐในสหรัฐอเมริกาที่กำหนดอายุการดื่มขั้นต่ำที่ 21 ปีทำให้เยาวชนอายุ 18 – 20 ปีดื่มลดลงจากร้อยละ 59 ในปี 2528 เป็นร้อยละ 40 ในปี 2534 ในกลุ่มเยาวชนที่มีอายุ 21 – 25 ปีก็ลดจำนวนผู้ดื่มเช่นกันโดยลดลงจากร้อยละ 70 ในปี 2528 เป็นร้อยละ 56 ในปี 2534 นอกจากนี้ยังทำให้การตั้งครรภ์โดยไม่พึงประสงค์ การฆ่าตัวตายและการฆาตกรรมลดลง

          สำหรับประเทศไทยปัจจุบันมีกฎหมายเกี่ยวข้องกับอายุขั้นต่ำของผู้ดื่มแอลกอฮอล์ 2 ฉบับ คือ มาตรา 29 ของพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พ.ศ. 2551 กำหนดห้ามไม่ให้ขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์แก่บุคคลที่มีอายุต่ำกว่า 20 ปีบริบูรณ์ และพระราชบัญญัติคุ้มครองเด็ก พ.ศ. 2546 มาตรา 26 (10) ห้ามไม่ให้จําหน่าย แลกเปลี่ยน หรือให้สุราหรือบุหรี่แก่เด็ก (อายุน้อยกว่า 18 ปี)

          แนวโน้มที่เยาวชนไทยจะดื่มมากขึ้น ซึ่งจะส่งผลเสียต่อพัฒนาการของเยาวชน ภาครัฐควรเพิ่มมาตรการในการปกป้องเยาวชนมากขึ้น เช่นควรขึ้นภาษีเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และเพิ่มอายุการดื่มที่ถูกกฎหมาย เป็นต้น หรืออย่างน้อยๆ ควรบังคับใช้กฎหมายที่มีอยู่ในปัจจุบันอย่างจริงจังมากขึ้น

อ้างอิง

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2562). การสำรวจพฤติกรรมการสูบบุหรี่และการดื่มสุราของประชากร พ.ศ. 2560. http://www.nso.go.th/sites/2014/DocLib13/%E0%B8%94%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%AA%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%84%E0%B8%A1/%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%82%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%82%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%9E/%E0%B8%9E%E0%B8%A4%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%AA%E0%B8%B9%E0%B8%9A%E0%B8%9A%E0%B8%B8%E0%B8%AB%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%94%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%A1%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%A3%E0%B8%B2/2560/2560_Full-Report.pdf.

Centers for Disease Control and Prevention of USA. (2020). Underage Drinking. https://www.cdc.gov/alcohol/fact-sheets/underage-drinking.htm.

Division of Population Health of Centers for Disease Control and Prevention of USA. (2020). Age 21 Minimum Legal Drinking Age. https://www.cdc.gov/alcohol/fact-sheets/minimum-legal-drinking-age.htm

Organization for Economic Co-operation and Development. (2021). The effect of COVID-19 on alcohol consumption, and policy responses to prevent harmful alcohol consumption. https://www.oecd.org/coronavirus/policy-responses/the-effect-of-covid-19-on-alcohol-consumption-and-policy-responses-to-prevent-harmful-alcohol-consumption-53890024/?fbclid=IwAR1W4wThN1SdTXRv23JNwL9iEETjLqILeJCY8boLvRGOCr90bWHTSR68RTk