Author: SDN Thailand

นครราชสีมา – วันที่ 22 สิงหาคม 2568  สำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า (สคล.) ร่วมกับสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ลงพื้นที่ให้กำลังใจและชื่นชมการเข้าร่วมโครงการ “ฤดูกาลแห่งสติและรณรงค์งดเหล้าเข้าพรรษา ปี 2568” ของสถานีตำรวจภูธรพิมาย โดยเจ้าหน้าที่ตำรวจทั้งโรงพักเข้าร่วมโครงการครบ 97 นาย ถือเป็นต้นแบบการรณรงค์ที่มุ่งสร้างการเปลี่ยนแปลงในชุมชน ลด ละ เลิกการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พร้อมเสริมสมรรถนะการทำงานของเจ้าหน้าที่ตำรวจ และสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชน โดยสะท้อนถึงความร่วมมือระหว่างภาครัฐและองค์กรภาคสังคมเพื่อขับเคลื่อนสังคมปลอดเหล้าและยกระดับคุณภาพชีวิตของชุมชนอย่างยั่งยืน

เภสัชกรสงกรานต์ ภาคโชคดี ประธานเครือข่ายงดเหล้า กล่าวชื่นชม สภ.พิมายว่า โครงการงดเหล้าเข้าพรรษาของสถานีตำรวจภูธรพิมายดำเนินต่อเนื่องมาแล้ว 4 ปี ถือเป็นต้นแบบสำคัญที่สร้างสุขภาวะให้แก่ตำรวจ ครอบครัว และชุมชน ลดผลกระทบจากแอลกอฮอล์อย่างเป็นรูปธรรม และได้รับการยกย่องจากองกร ชุมชนต่างๆ เป็นตัวอย่างชัดเจนของบทบาทเชิงรุกในฐานะ “ผู้สร้างสุขภาวะ” ที่เริ่มต้นจากการรณรงค์ภายในองค์กร ขยายสู่ครอบครัว และต่อยอดไปยังชุมชน จนสามารถลดปัญหาอาชญากรรมและอุบัติเหตุจากสุราได้อย่างเป็นรูปธรรม อีกทั้งยังช่วยให้เจ้าหน้าที่ตำรวจมีสุขภาพแข็งแรง ปฏิบัติหน้าที่อย่างมีประสิทธิภาพ และเป็นแบบอย่างที่ดีแก่ประชาชน สะท้อนให้เห็นว่า “ตำรวจที่สุขภาพดี ครอบครัวเข้มแข็ง และเป็นมิตรกับประชาชน” คือกุญแจสำคัญของการสร้างสังคมปลอดเหล้าและปลอดภัย

ทั้งนี้ เภสัชกรสงกรานต์ยังเตือนว่า แอลกอฮอล์เป็นสารก่อมะเร็งที่เพิ่มความเสี่ยงต่อมะเร็งได้หลายอวัยวะ ไม่ใช่เพียงแค่ตับ และยังทำลายสมองของเยาวชนที่เริ่มดื่มตั้งแต่อายุน้อย ส่งผลต่อศักยภาพของประเทศ ขณะที่ครอบครัวที่มีผู้ดื่มมีโอกาสเกิดปัญหารุนแรงสูงขึ้นถึง 3 เท่า และยังเป็นแบบอย่างที่ทำให้เด็กเรียนรู้พฤติกรรมการดื่มตามอีกด้วย

พันตำรวจเอก สิทธิศักดิ์ พรมหมื่นไวย ผู้กำกับการสถานีตำรวจภูธรพิมาย เปิดเผยว่า สภ.พิมายเข้าร่วมโครงการงดเหล้าเข้าพรรษาต่อเนื่องเป็นปีที่ 4 ตั้งแต่ปี 2565 โดยเป็นการเชิญชวนแบบสมัครใจตั้งแต่ 7 วัน 15 วัน 1-2 เดือน หรือครบ 3 เดือน โดยจะมีกิจกรรมปฏิญาณตนพร้อมกันในวันที่ 15 กค. ที่ผ่านมา และการติดตามสอบถาม โดยมีชุมชน เทศบาล มาร่วมให้กำลังใจ ซึ่งการทำต่อเนื่องทำให้เริ่มมีนายตำรวจขยับตั้งใจงดเหล้านานขึ้น ซึ่งโดยส่วนใหญ่การดื่มจะเกิดจากการดื่มเพื่อเข้าสังคม ดื่มเพื่อคลายเครียดหลังงาน เป็นต้น ทั้งนี้ การงดเหล้าไม่เพียงช่วยให้เจ้าหน้าที่ตำรวจมีสุขภาพแข็งแรงขึ้น ประหยัดค่าใช้จ่ายเพื่อนำไปดูแลครอบครัว

ผกก.กล่าวต่อว่า การลด ละ เลิกแอลกอฮอล์ช่วยให้ตำรวจทำงานด้วยสติและความพร้อมมากขึ้น พร้อมสร้างความเชื่อมั่นต่อองค์กรในสายตาประชาชน นอกจากนี้ สถิติความรุนแรงในชุมชนก็ลดลงอย่างชัดเจน การงดเหล้าเข้าพรรษาครั้งนี้ เราไม่ได้ทำเพื่อตัวเองเท่านั้น แต่ต้องการเป็นแบบอย่างที่ดีให้กับประชาชน แสดงให้เห็นว่าการเปลี่ยนแปลงสามารถเริ่มจากภายในองค์กรและขยายผลสู่สังคมได้ ผู้กำกับสิทธิศักดิ์ กล่าว

โครงการนี้มีเป้าหมายเพื่อส่งเสริมสุขภาพบุคลากรตำรวจ พร้อมสร้างภาพลักษณ์ที่ดีของตำรวจในฐานะผู้พิทักษ์สันติราษฎร์ที่ห่วงใยคุณภาพชีวิตประชาชน และร่วมขับเคลื่อนสังคมปลอดเหล้าเพื่อลดผลกระทบจากแอลกอฮอล์อย่างยั่งยืน.

ส.ต.ต.สร่างศัลย์ แสนอุ่น อายุ 27 ปี เล่าว่า ตนตั้งใจงดเหล้าเข้าพรรษาทุกปี ถือเป็นช่วงพักตับและฟื้นฟูสุขภาพทั้งกายและใจ การงดเหล้าไม่เพียงส่งผลดีต่อสุขภาพ แต่ยังช่วยให้ปฏิบัติหน้าที่ดูแลประชาชนและรักษากฎหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น แม้ในช่วงแรกจะรู้สึกกดดันเมื่อเห็นเพื่อนหรือญาติชวนดื่ม แต่ด้วยความตั้งใจจริงก็สามารถปฏิเสธได้ตลอด 3 เดือนของเข้าพรรษา ปีนี้ยังลดน้ำหนักลงได้หลายกิโลกรัม และทุกๆปี จะได้รับแรงสนับสนุนจากครอบครัวภรรยาและลูก รวมถึงเพื่อนร่วมงาน ซึ่งเป็นกำลังใจสำคัญให้เดินหน้าตั้งปณิธานงดเหล้าได้สำเร็จ

ด้านนางรำพึง อาศัยบุญ อายุ 63 ปี ประชาชนชาว อ.พิมาย เล่าว่า ได้ร่วมรณรงค์งดเหล้าเข้าพรรษากับ สภ.พิมาย ตั้งแต่ปีแรก เห็นว่าตำรวจ สภ.พิมาย มีความตั้งใจจริงที่จะทำความดีในช่วงของการงดเหล้าเข้าพรรษา 4 ปีแล้วที่ ท่านผู้กำกับ สภ.พิมาย ประกาศเป็นนโยบาย ให้ตำรวจ สภ.พิมาย พร้อมใจกันงดเหล้าเข้าพรรษายกโรงพัก เป็นจุดเริ่มต้นที่จะทำให้ชุมชนสุข สงบ ลดปัญหาอุบัติเหตุ ลดปัญหาทะเลาะวิวาท ความรุนแรง ทำให้ประชาชนอย่างพวกเรามีความอุ่นใจ สบายใจมากขึ้น คนชุมชนอื่นๆหรือคนจากที่อื่นเขาก็ชื่นชม อยากให้ตำรวจทำโครงการนี้ต่อไป  เป็นแบบอย่างที่ดีให้แก่คนในชุมชน และเด็กๆรุ่นลูก หลานต่อไป

เครือข่ายองค์กรงดเหล้า (สคล.) และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับ เครือข่ายโรงเรียนคำพ่อสอน เปิดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ภายใต้กิจกรรม “เปิดเทอมสร้างสุข” ต้อนรับวันเปิดเทอมโดยกิจกรรมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างครูกับนักเรียน ได้แก่ กิจกรรมรับขวัญวันเปิดเทอม การกอดทรงพลัง การให้นักเรียนเรียนรู้ปัญหาจากปัจจัยเสี่ยงแอลกอฮอล์ บุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า กิจกรรมร้องเพลง “ให้ความรักก่อนให้ความรู้” เป็นต้น เพื่อเป็นเกราะป้องกันเด็กจากปัจจัยเสี่ยง เช่น เหล้า บุหรี่ และยาเสพติด ทั้งนี้ การจะเปลี่ยนแปลงการศึกษาอันดับแรงคือ “ครู” ต้องกล้าที่จะเปลี่ยนตัวเองก่อน

ดร.ชดาษาจันพรหมทอง (ครูซารา) จากโรงเรียนบ้านนาม่วง จ.สงขลา เล่าถึงแนวทางการทำงานว่าในการแก้ปัญหาการศึกษาต้องคำนึงถึงบริบทสังคม โดยเฉพาะในพื้นที่ต่างจังหวัด และสภาพครอบครัวชุมชน ซึ่งโรงเรียนได้นำแนวคิดการปรับความสัมพันธ์มาเป็นประเด็นหลักก่อนที่จะเริ่มต้นสอนเนื้อหาวิชาต่างๆ เพื่อให้นักเรียนได้คุ้นเคย กล้าที่จะมาปรึกษา และเคารพเราด้วยความรัก เราจึงนำแนวทางโรงเรียนคำพ่อสอนมาปฏิบัติ ซึ่งในช่วงเปิดเทอมจะมีกิจกรรมเปิดเทอมสร้างสุขเป็นไฮไลต์เพื่อให้นักเรียนได้ปรับตัว “ล้างข้อมูลเก่า” ระหว่างปิดเทอม และเตรียมใจเด็กให้เปิดรับ “ข้อมูลใหม่” ผ่านกระบวนการทบทวนตนเอง ช่วยให้เด็กตระหนักว่าสิ่งที่ดูเหมือนไม่อันตราย เช่น บุหรี่ไฟฟ้า อาจมีผลร้ายกว่าที่คิด จึงจัดกิจกรรม “ล้างข้อมูล” เพื่อให้เด็กได้ทบทวนตนเอง และเริ่มต้นปีการศึกษาอย่างมีคุณภาพ โดยครูจะมีบทบาทในการสื่อสารกับผู้ปกครองถึงภัยจากอบายมุข โดยเฉพาะบุหรี่ไฟฟ้า ซึ่งบางครอบครัวยังไม่รู้จักและเข้าใจความเสี่ยงอย่างถ่องแท้

น.ส.เยาวดีย้อยสวัสดิ์ (ครูหนู) โรงเรียนบ้านคลองกก จ.ชุมพร เล่าว่า หลังจากเข้าร่วมเครือข่าย ‘โรงเรียนคำพ่อสอน’ จึงได้รับความเชื่อมั่นจากผู้ปกครองมากขึ้น มีนักเรียนเพิ่มขึ้น จากโรงเรียนขนาดเล็ก ขยายเป็นขนาดกลาง สำหรับกิจกรรม “เปิดเทอมสร้างสุข”  เป็นช่วงเวลาสำคัญที่ต้องเติมความรัก ความอบอุ่นให้เด็กๆ เพื่อให้รู้สึกดีและอยากมาโรงเรียน “เราเริ่มจากกิจกรรมกอดส่งพลัง ผูกข้อมือรับขวัญ ทักทายพูดคุย จากนั้นเปิดคลิปให้เด็กเห็นผลกระทบของเหล้า บุหรี่ และยาเสพติด เพื่อให้เขาตระหนักรู้ด้วยตัวเอง”

นอกจากนี้ ยังนำกิจกรรมจากคู่มือ “โรงเรียนคำพ่อสอน” มาบูรณาการกับค่ายวิชาการในวันเปิดเทอม แทนการนั่งเรียนตามปกติ “เด็ก ๆ ชอบมาก เพราะสนุกและไม่รู้สึกเบื่อกับการมาโรงเรียน” แม้แต่ช่วงปิดเทอม เด็กบางคนยังกลับมาช่วยครูทำความสะอาดโรงเรียน และทำแปลงเกษตร สะท้อนถึงความสุขที่เขามีต่อชีวิตในโรงเรียนอย่างแท้จริง

น.ส.สุรัสวดีเลิกบางพลัด (ครูตาล) โรงเรียนวัดโสภณารามฯ จ.สมุทรสาคร กล่าวว่า กิจกรรม “เปิดเทอมสร้างสุข” มีเป้าหมายเพื่อสร้างความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างครูกับนักเรียน รวมถึงปลูกฝังทัศนคติที่ดีต่อโรงเรียนและเพื่อนร่วมชั้น เพราะในช่วงเปิดเทอม โดยเฉพาะวันแรก ๆ เด็กจะต้องปรับตัวจากการหยุดเรียนที่ยาวนาน ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดความเครียด กิจกรรมนี้จึงมีบทบาทสำคัญในการช่วยให้เด็ก ๆ รู้สึกอบอุ่น เป็นกันเอง และผ่อนคลายมากขึ้นโรงเรียนเราตั้งอยู่ใกล้เมืองในแหล่งโรงงานที่มีความเสี่ยงสูง อาจเผชิญกับปัญหาเกี่ยวกับสิ่งเสพติด เหล้า เบียร์ หรือบุหรี่มากกว่าพื้นที่ชนบททั่วไป แม้แต่เด็กเล็กในระดับชั้นอนุบาล เมื่อถามถึงบุหรี่ไฟฟ้า ก็สามารถตอบได้ว่ารู้จัก แสดงให้เห็นว่า เด็กซึมซับพฤติกรรมจากสิ่งแวดล้อมได้อย่างรวดเร็ว ดังนั้น การให้ความรักควบคู่ไปกับการให้ความรู้จึงเป็นสิ่งสำคัญ เพราะเป็นเหมือน ‘ภูมิคุ้มกัน’ ที่ดีที่สุดในการป้องกันพวกเขาจากปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้

ครูตาลยังกล่าวเสริมว่า การแสดงออกของครู ไม่ว่าจะเป็นท่าที คำพูด หรือพฤติกรรม ล้วนมีพลังในการสื่อสารถึงนักเรียนอย่างลึกซึ้ง และเมื่อเด็กได้รับพลังบวกเหล่านี้ พวกเขาก็จะถ่ายทอดกลับไปยังครอบครัวและผู้ปกครอง กลายเป็นการสื่อสารเชิงบวกที่ต่อเนื่องและยั่งยืน

นายศักดิ์ดาศรีมานนท์ (ครูดา) โรงเรียนบ้านบางน้ำจืด สมุทรสาคร เสริมว่า ผู้อำนวยการโรงเรียนให้ความสำคัญกับโครงการฯอย่างยิ่ง เพราะหากโรงเรียนเป็นพื้นที่แห่งความสุข เด็กก็จะอยากมาเรียน ครูจึงต้องเป็น “แรงดึงดูด” ให้เด็กอยากเข้าใกล้ ซึ่งเขาเองจากที่เคยเป็นครูที่ดุมาก่อน เพราะคิดว่าทำแบบนี้แล้วเด็กจะดี แต่ก็พบว่าเด็กออกห่างจากเรา เมื่อได้ร่วมโครงการได้เปลี่ยนแปลงตนเองเลิกดื่มเหล้าสูบบุหรี่ ผลลัพธ์นี้ไม่เพียงสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ที่ดีขึ้นเท่านั้น แต่ยังนำไปสู่ความไว้วางใจและความร่วมมือจากผู้ปกครอง เมื่อนักเรียนเริ่มวิ่งมากอดและทักทาย สร้างความสุขให้ทั้งสองฝ่าย ไม่เพียงสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ที่ดีขึ้นเท่านั้น พวกเขาอาสาช่วยครูเขียนกระดาน จัดโต๊ะเก้าอี้ และเตรียมอุปกรณ์ต่าง ๆ อย่างกระตือรือร้น ช่วงเตรียมงานเปิดเทอม

เภสัชกรสงกรานต์ภาคโชคดีประธานเครือข่ายงดเหล้า กล่าวปิดเสวนาว่า ช่วงเปิดเทอมคือจังหวะสำคัญของการเริ่มต้นใหม่ เด็กจะได้พบครู เพื่อน และสิ่งแวดล้อมใหม่ กิจกรรม “เปิดเทอมสร้างสุข” จึงสอดคล้องกับนโยบายของกระทรวงศึกษาธิการ “เรียนดี มีความสุข” ที่เน้นการปลูกฝังให้เด็กรู้เท่าทันและไม่ตกเป็นเหยื่อของอบายมุข โดยเฉพาะเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และบุหรี่ไฟฟ้า ซึ่งกำลังเป็นปัญหาในกลุ่มเยาวชนอย่างน่ากังวล ดังนั้น หากโรงเรียนใดสนใจกระบวนการแก้ปัญหาการศึกษาโดยใช้แนวทางโณงเรียนคำพ่อสอนสามารถติดตามได้ตามเพจเฟสบุ๊คโรงเรียนคำพ่อสอน https://web.facebook.com/chakkampaoson

 ระหว่างวันที่ 2-3 พฤษภาคม 2568  ณ สพป.เชียงใหม่ เขต 6

นางขวัญลักษณ์ อันทองวัจน์กร รอง ผอ.สพป.เชียงใหม่ เขต 6 เป็นประธานการประชุมการอบรมเชิงปฏิบัติการปลูกพลังบวกโครงการปลูกพลังบวกเพื่อสร้างจิตสำนึกภูมิคุ้มกัน ปัจจัยเสี่ยง (เหล้า บุหรี่) สู่สุขภาวะที่ดีของเด็กปฐมวัย  เด็กปฐมวัยมุ่งเน้นพัฒนาทุกด้าน และมีทักษะชีวิต  ตามนโยบาย 3 เร่ง 3 ลด โดยโครงการนี้สอดรับกับนโยบาย เด็กมีความบริสุทธิ์ พัฒนาตนเองเข้าสู่สังคมที่ดีขึ้น เป็นพลเมืองดีในอนาคต 

นางสาวมาลัย มินศรี ผู้จัดการโครงการปลูกพลังบวกฯ สำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า (สคล.) สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ดำเนินงานโครงการปลูกพลังบวกเพื่อสร้างจิตสำนึกภูมิคุ้มกัน ปัจจัยเสี่ยง (เหล้าบุหรี่) สู่สุขภาวะที่ดีของเด็กปฐมวัย เพื่อเป็นการขับเคลื่อนนโยบายการจัดการศึกษาปฐมวัย ส่งเสริมการลดพฤติกรรมเสี่ยง (เหล้า บุหรี่) ที่ต้องเริ่มตั้งแต่เด็กปฐมวัย และขับเคลื่อนการดำเนินงานของสถานศึกษาปลอดบุหรี่และแอลกอฮอล์ในเด็กและเยาวชน ให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายจะต้องมีความรู้ ความเข้าใจ ที่ชัดเจนตรงกัน สามารถนำไปสู่การปฏิบัติได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในครั้งนี้เป็นการขยายผลโรงเรียนเครือข่ายในระดับจังหวัดเชียงใหม่ โดยมีสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 1-6 เข้าร่วม และได้มีการจึงได้จัดการอบรมเชิงปฏิบัติการปลูกพลังบวกเพื่อสร้างจิตสำนึกภูมิคุ้มกันปัจจัยเสี่ยง (เหล้า บุหรี่) สำหรับเด็กปฐมวัย โดยแบ่งเป็น 2 สถานที่ โรงเรียนในสังกัดเขต 4-6 ได้จัดการอบรม ณ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 6 ในวันที่   2-3 พฤษภาคม 2568 จำนวนสถานศึกษาที่เข้าร่วมโครงการ จำนวน 29 โรงเรียน ครูและผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 55 คน จาก 29 โรงเรียน โดยมีวัตถุประสงค์ ดังนี้

1.เพื่อให้ครูปฐมวัยมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการปลูกพลังบวกสร้างจิตสำนึกภูมิคุ้มกันปัจจัยเสี่ยง (เหล้า บุหรี่) สำหรับเด็กปฐมวัย  

2. เพื่อให้ครูปฐมวัยสามารถออกแบบและกิจกรรมการปลูกพลังบวกสร้างจิตสำนึกภูมิคุ้มกันปัจจัยเสี่ยง (เหล้า บุหรี่) สำหรับเด็กปฐมวัยไปบูรณาการจัดกิจกรรมในสถานศึกษา เพื่อส่งเสริมทักษะทางสมองและทักษะทางชีวิต สู่สุขภาวะที่ดีของเด็กปฐมวัยได้

3. เพื่อให้ครูปฐมวัยมีเจคติที่ดีต่อการจัดกิจกรรมปลูกพลังบวกสร้างจิตสำนึกภูมิคุ้มกันปัจจัยเสี่ยง (เหล้า บุหรี่) สำหรับเด็กปฐมวัย

จากกรณีที่มีผู้ใช้เฟซบุ๊กหญิงรายหนึ่งในจังหวัดศรีสะเกษ โพสต์เล่าประสบการณ์การจัดงานศพมารดาเมื่อวันที่ 21 เม.ย. 2568 ว่ามีค่าใช้จ่ายสูงถึงกว่า 300,000 บาท ขณะที่ได้รับเงินช่วยเหลือจากซองในงานศพเพียงประมาณ 36,746 บาท โดยผู้มาร่วมงานส่วนใหญ่ใส่ซองหลักสิบถึงหลักร้อยบาท แต่เจ้าภาพต้องจัดเตรียมอาหารและเครื่องดื่มอย่างเต็มที่ นับตั้งแต่การล้มหมู ซื้อเหล้า ขอเงินเติมน้ำมันเพื่อขนเต็นท์ โต๊ะ และอื่นๆ จนหลังจบงานศพต้องเป็นหนี้กว่า 50,000 บาท นอกจากนี้ ในช่วงสงกรานต์ยังมีญาติมาสอบถามถึงการจัดทำบุญอุทิศส่วนกุศลอีกครั้ง ผู้โพสต์ระบุว่าตนเองไม่ได้มีส่วนตัดสินใจในการจัดงาน เพราะญาติเป็นผู้ดำเนินการ และเมื่อเปรียบเทียบกับการจัดงานศพในภาคกลางก็พบว่ารูปแบบต่างกัน โพสต์ดังกล่าวได้รับความสนใจและมีผู้แสดงความคิดเห็นหลากหลาย ส่วนใหญ่เห็นว่าควรจัดงานศพแบบเรียบง่าย เพราะผู้สูญเสียไม่ควรต้องแบกรับค่าใช้จ่ายจำนวนมากเพื่อเลี้ยงแขกในงานที่มีแต่ความโศกเศร้า

ต่อมา วันที่ 28 เม.ย. 2568 นายธีระ วัชรปราณี ผู้อำนวยการเครือข่ายงดเหล้า กล่าวถึงปัญหาค่าใช้จ่ายและความเหมาะสมของประเพณีงานศพว่า เครือข่ายงดเหล้าได้ริเริ่มโครงการ “งานศพปลอดเหล้า เคารพผู้วายชนม์” เช่นที่บ้านสามขา อ.แม่ทะ จ.ลำปาง ซึ่งเริ่มจากโครงการวิจัยเพื่อท้องถิ่น โดยเน้นลดค่าใช้จ่าย ลดปัญหา ลดหนี้สิน และเพิ่มคุณภาพชีวิต พบว่าค่าใช้จ่ายงานศพหลักๆ แบ่งเป็น 4 ส่วน ได้แก่ 1. ค่าพิธีกรรม (เช่น พิธีสงฆ์ พิธีเฉพาะถิ่น การจัดการศพโดยสัปเหร่อ) 2. ค่าโลง ดอกไม้ ตกแต่งไฟ 3. ค่าอาหารและเครื่องดื่ม 4. ค่าจัดการสถานที่ โต๊ะ เต็นท์ และอำนวยความสะดวก

แนวทางลดค่าใช้จ่าย ได้แก่ งดเลี้ยงเหล้าเบียร์ในงาน ควบคุมค่าอาหาร เปลี่ยนสถานที่จัดงานไปวัด ปรึกษากับคณะสงฆ์เรื่องการถวายซองพระและจำนวนพระที่เหมาะสม หากทำได้จะช่วยลดค่าใช้จ่ายและตอบโจทย์งานศพที่เน้นการเคารพผู้วายชนม์ ไม่ใช่ “คนตายขายคนเป็น” ทั้งนี้ การเปลี่ยนแปลงต้องอาศัยมติชุมชน เช่น ธรรมนูญตำบล ข้อบัญญัติท้องถิ่น หรือนโยบายของคณะสงฆ์ เพื่อให้เกิดเป็นธรรมเนียมในชุมชน

นายธีระยังยกตัวอย่างบ้านหม้อ หมู่ 6 ต.สันโป่ง อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ ที่เริ่มโครงการงานศพปลอดเหล้าตั้งแต่ปี 2552 โดยมีข้อตกลงร่วมกันในชุมชน หากเจ้าภาพไม่ปฏิบัติตาม เช่น ยังเลี้ยงเหล้าในงาน จะถูกงดรับกิจนิมนต์จากพระ งดเงินฌาปนกิจและความช่วยเหลือ และไม่ให้ยืมของส่วนกลางของหมู่บ้าน งานศพทุกงานจะจัดที่ศาลาในวัด ช่วยลดค่าใช้จ่ายและสร้างความร่วมมือในชุมชน ปัจจุบันมีชุมชนต้นแบบกว่า 51 แห่ง หากชุมชนใดสนใจสามารถติดต่อขอคำปรึกษาจากเครือข่ายงดเหล้าได้

อำเภอแม่ใจ จังหวัดพะเยา เป็นหนึ่งในพื้นที่ที่เผชิญปัญหาการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ซึ่งนำมาสู่ปัญหาสังคมและสุขภาพ ไม่ว่าจะเป็นอุบัติเหตุ การฆ่าตัวตาย หรือปัญหาครอบครัว อำเภอแม่ใจ พบการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ในประชาชนอายุ 15 ปีขึ้นไป ย้อนหลัง ตั้งแต่ปี 2564 ร้อยละ 17.78 ปี 2565 ร้อยละ 28.19 ปี 2566 ร้อยละ 27.48 ทั้งนี้ อำเภอแม่ในยังติด 1 ใน 3 ของจังหวัดพะเยา ที่มีการฆ่าตัวตายสูงสุด จากข้อมูลในช่วงปี 2565-2567 พบว่าการฆ่าตัวตายสำเร็จในอำเภอแม่ใจมีตัวเลขเฉลี่ยสูงอย่างน่าตกใจ โดยปี 2565 มีผู้เสียชีวิต 10 ราย (เกี่ยวข้องกับแอลกอฮอล์ 2 ราย) ปี 2566 มี 6 ราย (เกี่ยวข้องกับแอลกอฮอล์ 1 ราย) และปี 2567 มี 8 ราย (เกี่ยวข้องกับแอลกอฮอล์ 2 ราย) นอกจากนี้ยังมีผู้พยายามฆ่าตัวตายที่พบว่ามีปัจจัยจากการดื่มแอลกอฮอล์เข้ามาเกี่ยวข้องจำนวนไม่น้อย

ปัญหานี้เองจึงนำมาสู่โครงการ “อำเภอแม่ใจ สุขใจ เลิกเหล้าแบบบูรณาการ โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน” ภายใต้แนวคิด “รักแม่ใจ สร้างแม่ใจ ไปด้วยกันอย่างยั่งยืน” สนับสนุนโดยสำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า (สคล.) และ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) มีวัตถุประสงค์เพื่อดำเนินกิจกรรมลดนักดื่มหน้าใหม่ ลดการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในงานประเพณีต่าง ๆ  และลดจำนวนนักดื่มหน้าเก่า รวมถึงขยายชมรมคนหัวใจเพชรให้มีทุกตำบล และมีชมรมคนหัวใจเพชรระดับอำเภอ ให้มีความต่อเนื่องยั่งยืน โดยมีการแบ่งการดำเนินงานออกเป็น 3 ส่วน คือ ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ ทำงานร่วมกันระหว่าง คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.) หน่วยงานภาครัฐ ภาคประชาชน และภาคีเครือข่ายต่าง ๆ

ต้นน้ำ : สร้างภูมิคุ้มกันในเยาวชน

นางบุญญาพร คำลือเมือง นักสาธารณสุข สำนักงานสาธารณสุข อำเภอแม่ใจ จังหวัดพะเยา กล่าวว่า “เพื่อลดนักดื่มหน้าใหม่ เรามีการดำเนินงานกับโรงเรียนทั้ง 18+1 (โรงเรียนระดับประถม 18 แห่ง และระดับมัธยม 1แห่ง ) ในพื้นที่ ผ่านโครงการ ‘ต้นกล้าความดี’ เพื่อปลูกฝังทักษะชีวิตและความรู้เรื่องพิษภัยของสุราและบุหรี่ เด็กกลุ่มนี้ยังมีบทบาทชวนคนรอบตัวลด ละ เลิกเหล้า โดยทำกิจกรรมผ่านเสียงตามสาย โรงเรียนสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข เราได้เข้าร่วมบูรณาการร่วมกับทุกโครงการ นอกจากนี้ ยังมีโครงการปลูกพลังบวก และการบูรณาการกับโครงการ TO BE NUMBER ONE ที่ให้เด็กเป็นกระบอกเสียงสื่อสารไปยังครอบครัว

การปลูกฝังค่านิยมที่ถูกต้องตั้งแต่วัยเด็ก จึงเป็นการสร้างรากฐานที่ดีให้กับเด็กและเยาวชน อำเภอแม่ใจมีโครงสร้างประชากรผู้สูงอายุ หากเด็กรุ่นใหม่เติบโตมาอย่างขาดคุณภาพย่อมส่งผลต่อการดูแลผู้สูงอายุในอนาคต การปลูกฝังค่านิยมที่ถูกต้องเกี่ยวกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ให้กับเด็ก นอกจากเป็นการป้องกันนักดื่มหน้าใหม่แล้ว ยังมีผลต่อเนื่องถึงการสื่อสารไปยังสมาชิกในครอบครัว ซึ่งอาจนำไปสู่การ ลด ละ เลิก การดื่มสุราของคนในครอบครัวอีกด้วย”

กลางน้ำ : เสริมสร้างชุมชนและร้านค้าสีขาว

นางสาวรัตติกาล เทพพิมาน ผู้ช่วยสาธารณสุข ฝ่ายสนับสนุนบริการ สำนักงานสาธารณสุข อำเภอแม่ใจ จังหวัดพะเยา ในฐานะผู้รับผิดชอบโครงการฯ กล่าวเสริมว่า “ส่วนกลางน้ำ เราทำงานร่วมกับเทศบาลและร้านค้าให้เป็นร้านค้าสีขาว โดยเน้นการปฏิบัติตามกฎหมายควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อย่างเคร่งครัด รวมถึงมีการตรวจเยี่ยมร้านค้าเป็นประจำและรณรงค์งดเหล้าในงานศพและงานประเพณี ซึ่งที่ผ่านมาเราขับเคลื่อนสำเร็จแล้ว 2 ตำบล มีตำบลบ้านเหล่า ตำบลแม่สุก ในส่วนนี้ เราใช้กลไกบูรณาการเครือข่ายจากทุกภาคส่วนทำงานร่วมกัน อาทิ เจ้าหน้าที่ตำรวจ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) หน่วยงานสาธารณสุขและภาคประชาชน ในการลงพื้นที่ตรวจสอบจุดจำหน่ายและให้คำแนะนำ”

เธอยังกล่าวเพิ่มเติมว่า “เราพยายามสร้างต้นแบบจากชุมชนที่สามารถงดเหล้าได้สำเร็จจริง ๆ ไม่ว่าจะเป็นงานบุญ งานศพ หรือประเพณีต่าง ๆ แล้วขยายผลไปสู่ชุมชนอื่น ๆ ซึ่งไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ความร่วมมือของผู้นำชุมชนและความตั้งใจจริงของประชาชนคือพลังสำคัญที่จะขับเคลื่อนงานนี้ให้ไปถึงเป้าหมายได้ ”

ปลายน้ำ : คืนคนดีสู่สังคม

ด้านปลายน้ำ เน้นการบำบัด ฟื้นฟู และติดตามผู้ที่ติดสุรา โดยมีชมรมคนหัวใจเพชรและชมรมรักษ์สุขภาพ เป็นกำลังสำคัญในการเยี่ยมบ้าน ให้กำลังใจ และถอดบทเรียน นำผู้ที่เลิกเหล้าสำเร็จมาเป็นแบบอย่าง ขยายผลไปสู่ชุมชนและเยาวชนต่อไป

อย่างไรก็ตาม ความท้าทายของโครงการอยู่ที่การปรับค่านิยม เช่น งดเหล้าในงานศพและงานประเพณีต่าง ๆ  ซึ่งเริ่มเห็นผลในบางชุมชน แต่ยังต้องใช้เวลาและความร่วมมือจากทุกภาคส่วน “เราพยายามสร้างแรงจูงใจด้วยการพูดคุยกับผู้นำชุมชน และลงพื้นที่ร่วมกับทีมสหวิชาชีพ เพื่อให้เกิดความเข้าใจและความต่อเนื่อง พร้อมทั้งผลักดันให้คนติดเหล้า ลด ละ เลิก และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ” นางบุญญาพร กล่าว

จากข้อมูลสำรวจในปี 2566 พบว่ายังมีนักดื่มหน้าใหม่สูงถึง 53% จึงเป็นโจทย์สำคัญที่โครงการจะต้องขับเคลื่อนในอนาคต โดยมีเป้าหมายหลัก 3 ประการ คือ 1) ลดนักดื่มหน้าใหม่ 2) ปรับค่านิยมการดื่มในงานประเพณี 3) ขยายเครือข่ายชมรมรักษ์สุขภาพในทุกตำบล

“เราเชื่อว่าเมื่อทุกภาคส่วนเดินไปด้วยกันอย่างยั่งยืน ‘แม่ใจ’ จะเป็นอำเภอที่ปลอดภัยจากพิษภัยของแอลกอฮอล์ได้ในที่สุด” นางสาวรัตติกาล กล่าว